Bretland

Bretland eða Hið sameinaða konungsríki Stóra-Bretlands og Norður-Írlands skiptist í England, Wales, Skotland og Norður Írland. Innan Bretlands eru því nokkrar þjóðir sem hafa eigið land, sögu, menningu, hefðir, mállýskur og í sumum tilvikum tungumál. Skotland, Wales og Norður Írland hafa öll sitt eigið þing og Skotland hefur sitt eigið menntakerfi.

Margir Íslendingar hafa farið í nám til Bretlands bæði í grunn og framhaldsnám. Vinsamlegast athugið að nú þurfa Íslendingar að sækja um vegabréfsáritun til að stunda nám á Bretlandi (sjá nánar hér að neðan).

Um tvö nokkuð ólík skólakerfi er að ræða:

• England, Wales og Norður-Írland eru með svipað kerfi og við þekkjum á Íslandi (3 ár í bakkalár, 1 ár í meistaranám og 3 í doktorsnám).
• Skotland hefur sitt eigin háskólakerfi. Nemendur byrja oft á undan öðrum nemendum í Bretlandi, 17 ára (en ekki 18). Grunnnám tekur venjulega 4 ár og er svipað grunnnámi í Norður-Ameríku. Í eldri háskólum í Skotlandi (t.d. í Edinborg, St. Andrews og Glasgow) útskrifast nemendur eftir 4 ár með MA þó þetta sé grunnnám. Framhaldsnám er oft kallað MLitt (Master of Letters) og tekur 1 ár. Í nýrri skoskum háskólum útskrifast nemendur eins og í Bretlandi almennt með BA eða BSc í grunnámi og MA eða MSc í framhaldsnámi.
• Athugið að stundum er talað um Honours Degree en þá er alla jafna átt við BA eða BS gráður.

Skólaárið hefst í lok september og stendur fram til loka júní. Það skiptist oft niður í þrjú misseri (first term, second term, third term).

Innritun í grunnháskólanám í allflesta breska háskóla fer fram í gegnum UCAS (Universities and Colleges Admissions Service) sem er sameiginlegt umsóknarkerfi fyrir grunnnám í breskum háskólum. Þangað senda umsækjendur inn eina umsókn og geta sótt um allt að fimm námsleiðir, en háskólarnir sjálfir sjá um að velja úr umsækjendum. Umsóknareyðublöðin eru rafræn á UCAS síðunni.

Almennt taka háskólar mið af:

• Námsframmistöðu
• Hvatabréfi (personal statement). Frá árinu 2026 er hvatabréfið á formi þriggja spurninga ef sótt er um í gegnum UCAS: Umsækjendur þurfa að svara þremur umsóknarspurningum hjá UCAS þar sem þeir gera grein fyrir áhuga sínum á náminu, undirbúningi sínum og reynslu sem nýtist í náminu.
• Meðmælum t.d. frá kennurum af fyrri skólastigum. Góð ráð varðandi meðmælanda (UCAS)

Íslenskt stúdentspróf í samanburði við A-levels: Nokkrir breskir háskólar hafa birt á heimasíðu sinni upplýsingar um það hvernig íslenska stúdentsprófið samsvarar inntökuskilyrðum þeirra á A-levels skalanum. Það má til dæmis má finna þessar upplýsingar á vefsíðu UCL háskólans. 

Breskir skólar krefjast nær undantekningalaust að tilvonandi nemendur standist enskupróf. Helstu próf eru IELTS og TOEFL. IELTS er algengara og athuga þarf sérstaklega hvort skólinn sem sótt er um taki TOEFL prófið gilt. Bæði prófin er hægt að taka rafrænt.

• Þegar sótt er um grunnnám í gegnum UCAS eru frestirnir yfirleitt um miðjan janúar en við mælum með að skoða frestina vel á heimasíðu UCAS. Stundum er hægt að sækja um seinna.
• 15. október: umsóknarfresturinn í Oxford University og University of Cambridge.
• 15. október: umsóknarfrestur í læknisfræði, tannlækningar og dýralækningar.

Fresturinn er mismunandi fyrir framhaldsnám (á meistara- og doktorsstigi – “Postgraduate”) þær upplýsingar verður að sækja til hvers skóla fyrir sig.

Grunnám (Bachelor/undergraduate)

Englandi, Wales og Norður-Írlandi: 3-4 ár
Skotlandi: 4-5 ár

• Framhaldsnám (postgraduate)
  Meistaragráða skiptist í annars vegar hefðbundna háskólakennslu og hins vegar sérstakt rannsóknanám: 12 mánuðir
• Diplomanám (diploma/certificate) 9-12 mánuðir

Útlistanir og útskýringar á breskum háskólagráðum getur þú nálgast á síðunni Study UK.

Flestar meistaragráður taka 12 mánuði í fullu námi. Athugið að eins árs meistaragráður frá Bretlandi geta verið metnar öðruvísi en meistaragráður frá öðrum löndum þar sem gráðan er tvö ár. Þetta hefur yfirleitt ekki áhrif á starfsframa en getur haft áhrif þegar sótt er um doktorsnám. Það er því mikilvægt að kynna sér námsgráðurnar og hvernig þær eru metnar í öðrum löndum vel

Stúdentar utan Bretlands þurfa að greiða svokölluð “over-seas” skólagjöld og telst Ísland í þeim hópi. Skólagjöld til Bretlands eru að meðaltali: 11,400 - £38,000

Á vef UKCISA má finna frekari upplýsingar og skilgreiningar á flokkum skólagjalda.

Skólum og stofnunum er í sjálfsvald sett að ákveða hvaða týpu af gjöldum nemendur greiða.

Til að stunda nám á Bretlandi þurfa íslenskir nemendur að hafa vegabréfsáritun (Student Visa) og leggja út fyrir þeim kostnaði sem því fylgir. (Student visa : Overview - GOV.UK (www.gov.uk). Þann 1.1.2024 tók gildi nýr samningur milli Íslands og Bretlands á sviði almannatrygginga sem gerir það að verkum að evrópska sjúkratryggingakortið gildir aftur á Bretlandi fyrir Íslendinga.

Íslenskir námsmenn sem uppfylla skilyrði NHSBSA og hafa gilt evrópskt sjúkratryggingakort (EHIC) geta sótt um endurgreiðslu á Immigration Health Surcharge sem greitt er þegar sótt er um vegabréfsáritunina.

Hvar í Bretlandi viltu læra? hér er hægt að finna alla háskólana eftir landshlutum.

• UCAS: umsóknarkerfi fyrir grunnnám og leit að námsleiðum.
• Leitarvél UCAS: leit að háskólum og námsleiðum.
• Clearing: upplýsingar um laus pláss í grunnnámi.
• Opinber upplýsingasíða British Council um nám í Bretlandi.
• Prospects: leitarvél að framhaldsnámi og starfsferli.
• Study in Scotland: upplýsingar fyrir þau sem vilja stunda nám í Skotlandi.
• QAA: upplýsingar um gæðamat og háskólakerfið í Bretlandi.

Þar sem skólagjöld eru í háskóla í Bretlandi er mikilvægt að kynna sér úthlutanarreglur Menntasjóðs vel sérstaklega hvað varðar skólagjaldalán.

Að skrá sig í landið
Frá og með 1. janúar 2021 þurfa íslenskir ríkisborgarar almennt að sækja um Student Visa til að stunda nám í Bretlandi sem stendur lengur en sex mánuði. Upplýsingar um skilyrði og umsóknarferli má finna á vef breska stjórnvalda.

Námsmenn sem hyggjast dvelja áfram í Bretlandi að námi loknu ættu að kynna sér gildandi reglur um atvinnu- og dvalarleyfi á vef breskra stjórnvalda (GOV.UK).

Húsnæði
Best er fyrir þá sem eru að hefja nám að útvega sér húsnæði á stúdentagarði. Flestir skólar bjóða upp á slíkt og veita fyrsta árs nemum iðulega forgang. Skrifið til viðkomandi skóla eftir upplýsingum. Þeir sem ekki fá inni geta leitað til hins almenna markaðar. Hefjið húsnæðisleit tímanlega.

Félagslegar aðstæður
Íslenskir námsmenn sem stunda nám í Bretlandi þurfa yfirleitt að greiða Immigration Health Surcharge (IHS) við umsókn um Student Visa. Með þeirri greiðslu fá þeir aðgang að breska heilbrigðiskerfinu (NHS) á meðan á námi stendur. Evrópska sjúkratryggingakortið (EHIC) gildir einnig aftur fyrir Íslendinga samkvæmt samningi sem tók gildi 1. janúar 2024.

Nemendur sem flytja með börn sín með sér út ættu að kynna sér sérstaklega reglur um leikskóla, daggæslu og grunnskóla hjá sveitarfélaginu þar sem þau hyggjast búa, þar sem aðgengi og kostnaður er mismunandi milli svæða.

Sendiráð
Krækja á breska sendiráðið á Íslandi og íslenska sendiráðið í Bretlandi.