Danmörk

Danmörk er það land sem flestir íslenskir nemendur kjósa að fara til. Í Danmörku eru átta opinberir háskólar sem eru staðsettir víðsvegar um landið, auk þess sem starfræktar eru fjölmargar stofnanir sem bjóða upp framhaldsmenntun. Háskólarnir átta eru:

• Kaupmannahafnarháskóli (KU)
• Viðskiptaháskólinn í Kaupmannahöfn (CBS)
• Háskólinn í Hróarskeldu (RUC)
• Árósarháskóli (AU)
• Álaborgarháskóli (AAU)
• Syddansk háskólinn í Óðinsvéum (SDU)
• Danski tækniháskólinn (DTU)

Umsóknarfrestur í grunnnám er yfirleitt í mars. Við mælum með að athuga vel á heimasíðum skólans hvaða umsóknarfrestur er tilgreindur.

Sótt er um nám í gegnum danskt umsóknarkerfi. Það er aðgengilegt á vefsíðunni optagelse.dk.

Athugið að umsóknum er skipt upp í kvóta 1 og kvóta 2. Alltaf er byrjað á að velja nemendur úr kvóta 1 en það er síðan mjög misjafnt eftir skólum og einstökum námsgreinum hversu stór hluti er valinn í viðbót úr kvóta 2. Hægt er að lesa um það á vefsvæði viðkomandi háskóla.

• Þau sem sækja um í kvóta 1 eru eingöngu metin út frá einkunnum á stúdentsprófi eða öðru aðgangsprófi. Hægt er að skoða KOT hovedtal til þess að sjá hversu há meðaleinkunn stúdenta var árið áður. Þetta getur verið vísbending um árið á eftir en meðaleinkunnin getur einnig sveiflast til. Athugið að þessar einkunnir eru eftir danska kerfinu. Með því að skoða Eksamshåndbogen og velja Ísland, er hægt að bera saman danskar og íslenskar einkunnir (undir karakter).
• Ef sótt er um kvóta 2, er litið á einkunnir, starfsreynslu (þó aðeins í störfum sem skipta máli fyrir viðkomandi fag), önnur próf , félagsstörf o.fl . Einnig er yfirleitt nauðsynlegt að skrifa kynningarbréf. Kynningarbréfið getur þurft að vera á dönsku eða ensku eftir tungumáli námsins. Hver háskóli setur sínar eigin reglur um kvóta 2 og geta þær verið misjafnar eftir fögum. Því er nauðsynlegt að lesa sér til um þær á vefsíðu skólans.

Leiðbeiningar á dönsku um hvernig fylla skuli út umsókn

Leiðbeiningar á ensku um hvernig fylla skuli út umsókn

Aðgangskröfur

Í Eksamenshåndbogen finnur þú hvað þarf margar einingar í einstökum fögum, og hvernig íslenskar einkunnir eru í samanburði við danskar einkunnir.

• Veljið Lande og eksaminer og veljið Island af fellilista.

Síðan er valið Fagniveauer fyrir einingafjölda og karakter fyrir einkunnir.

Einnig getur verið gagnlegt að skoða Ordliste. Athugið einnig að í sumum háskólum eru nú gerðar kröfur um vissa lágmarkseinkun í sumum fögum, jafnvel þó sótt sé um samkvæmt kvóta 2 (þar sem tekið er tillit til vinnu eða annarra þátta). Nauðsynlegt er að kynna sér þetta á vefsvæði viðkomandi námsbrautar.

Lágmarkskröfur um nám eru miðaðar við 4 ára stúdentspróf en danskir háskólar hafa ekki gefið út slíka mælikvarða miða við 3 ára nám til stúdentsprófs. Uppgefin ástæða er að á bak við hverja einingu liggi svo mismargar kennslustundir að námið sé ekki sambærilegt. Því er metið í hverju tilviki fyrir sig hvort námsmaður hafi nægilega menntun til þess að ráða við viðkomandi nám.

Nánar um aðgangskröfur

Hér eru krækjur á nokkra helstu háskóla Danmerkur þar sem hægt er að sjá hvaða kröfur eru gerðar til íslenskra stúdenta:

• Kaupmannahafnarháskóli
• Háskólinn í Árósum
• Háskólinn í Álaborg
• Verslunarháskólinn í Kaupmannahöfn
• Háskólinn í Óðinsvéum (SDU)

Í sumum skólum er gerð sú krafa að nemendur frá Íslandi taki sérstakt stöðupróf í dönsku (Studieprøven), sem er sérstakt próf í dönsku fyrir útlendinga. Þetta er próf sem þarf að bóka sérstaklega hjá ákveðnum stofnunum sem bjóða upp á prófið. Best er að athuga vel hjá þeim skóla sem sótt er um hvar mælt sé með að taka prófið. Í Kaupmannahöfn er t.d. í boði að taka prófið hjá prófamiðstöðvunum Clavis og UCplus.

Í sumum fögum er hægt að hefja nám bæði á haustönn og vorönn, en í flestum tilvikum er samt aðeins einn umsóknarfrestur.

Í listnám eru oft sérstök inntökupróf eða verkefni/verk/möppur sem eiga að fylgja umsókn. Umsóknavefurinn Optagelse.dk er yfirleitt ekki notaður fyrir umsóknir í listnám í stóru listaháskólunum og tónlistarskólunum. Í það nám er sótt um beint til viðkomandi skóla. Þó er hægt að sækja um í arkitektanám og hönnunarnám í gegnum vefinn.

Umsóknarfrestur um framhaldsnám er misjafn á milli skóla og yfirleitt er sótt um í gegnum vefsíður skólanna en ekki í gegnum samræmt umsóknarkerfi Optagelse.dk.

• Einnig er misjafnt hvað beðið er um af gögnum og aðgangskröfur geta verið ólíkar á milli skóla og jafnvel milli faga innan sama skólans. Því er um að gera að gefa sér góðan tíma til að kynna sér málin vel.

Fyrsta háskólagráða er Bachelor gráða en framhaldsnámið kallast Kandidatsstudium (til mastersgráðu).

Einnig eru til svokallaðar "Academy Profession" námsgráður sem blanda saman námi og starfsnámi og veita háskólagráður. Slíkt nám er yfirleitt hægt að finna í "professionshøjskole". Hér að neðan er listi yfir professionshøjskole í Danmörku:

• Professionshøjskolen University College Nordjylland
• VIA University College
• UCL Erhvervsakademi og Professionshøjskole
• University College Syddanmark
• Professionshøjskolen Absalon
• Københavns Professionshøjskole

Þessir skólar bjóða t.d. upp á þriggja til fjögurra ára námsgráður og svo eitt ár í starfsnám sem nemendur geta nýtt sér til að öðlast þekkingu á sínu áhugasviði.

Skólagjöld eru yfirleitt engin í ríkisháskólana í Danmörku. Stundum eru innheimt skólagjöld í nám kennt á ensku, en þá eru Norðurlönd og Evrópusambandslöndin undanþegin. 

• UdannelsesGuiden.dk – leitarvél, leit að námi á á öllum skólastigum. Háskólanám er undir “Videregående uddannelser”.
• StudyinDenmark.dk – upplýsingasíða á ensku um nám í Danmörku.
• Studentum.dk – góð leitarvél um allt mögulegt nám eftir skyldunám.
• Tónlistarnám í Danmörku – yfirleitt sótt um beint til viðkomandi skóla. Gjarnan inntökupróf.

Töluvert framboð er á námi á ensku  í Danmörku, þá sérstaklega á framhaldsnámi kennt á ensku. Upplýsingar um það sem er í boði hverju sinni er að finna á Study in Denmark.

Upplýsingar um Menntasjóð Námsmanna.

Stúdentar í Danmörku eiga rétt á námsstyrkjum sem kallast SU ef þau uppfylla ákveðin skilyrði. T.d. skiptir aldur máli í sumu námi, menntunin verður að vera viðurkennd innan SU kerfisins, nemandi þarf að vera virkur í náminu, svo eitthvað sé nefnt.

Þótt styrkirnir séu aðallega hugsaðir fyrir danska ríkisborgara eru til undanþágur sem gefa möguleika á að sækja um SU styrk. Sjá nánar um skilyrði um SU.

• Erlendir ríkisborgarar geta sótt SU styrk t.d. ef einstaklingur hefur verið búsettur í Danmörku í 5 ár eða hefur starfað þar í minnst 2 ár fyrir námið - eða þegar fólk er í vinnu samhliða námi.
• Mikilvægt er að lesa sér til um almennar kröfur til erlendra ríkisborgara sem sækja um námsstyrk, því það eru ýmsar kröfur sem þarf að uppfylla aðrar en vinnuskylda eða búseta. Sjá nánari kröfur gagnvart erlendum ríkisborgurum.

Athugið að Menntasjóður veitir þeim ekki námslán sem fá SU styrk.

Að skrá sig inn í landið
Þegar flutt er til Danmerkur er mælt með að flytja lögheimi sitt. Skráning í Danmörku fer fram á folkeregisteret (deilir stundum húsi með skattstofunni í viðkomandi borg). Sex vikum eftir skráningu gerist maður sjálfkrafa meðlimur í sjúkrasamlaginu og getur valið sér heimilislækni.

Tungumálið og námskeið
Danska tungumálið reynist mörgum erfitt í fyrstu svo gagnlegt getur verið að fara á dönskunámskeið áður en lagt er stund á framhaldsnám. Hægt er að komast á slík námskeið með litlum fyrirvara. Menntasjóður námsmanna veitir hins vegar ekki lán til að sækja dönskunámskeið. 

Húsnæði
Á stúdentagörðum er tekið tillit til fjölskyldustærðar við meðhöndlun umsókna og hefur barnafólk forgang. Hefja má húsnæðisleit um leið og sótt er um skóla. Á mörgum stöðum er þó ekki tekið við umsóknum of snemma. Einna erfiðast getur verið að komast inn á stúdentagarða í Kaupmannahöfn.

Heimasíður stúdentagarða er að finna á Ungdomsboliger. Einnig er hægt að leita að kollegiernes kontor og nafn viðkomandi borgar á leitarvélum á netinu.

• Þegar stúdentaíbúðir eða herbergi eru bókuð verður yfirleitt að leggja fram tryggingu (depositum) fyrir mögulegum skemmdum á herbergjum og íbúðum. Tryggingin svarar oftast til eins til tveggja mánaða leigu.

Ekki þarf að einskorða íbúðaleit við stúdentagarða. Leigufélög (boligforeninger) eru mörg og bjóða ágætar íbúðir til leigu. Hjá þeim þarf þó að sækja um með minnst hálfs til eins og hálfs árs fyrirvara því biðlistar eru langir og því heppilegra að byrja á stúdentagörðum og flytja sig síðar um set.

• Hinn almenni leigumarkaður er mjög erfiður, sérstaklega í Kaupmannahöfn. Leigjendur geta átt rétt á leiguuppbót (boligsikring) sem getur numið háu hlutfalli af leigu allt eftir félagslegum aðstæðum leigjenda.

Félagslegar aðstæður
Sex vikum eftir skráningu í landið ganga menn sjálfkrafa inn heilbrigðiskerfi sem er mjög svipað því sem er á Íslandi, en mun ódýrara. Heilsugæsla er ókeypis og tannlæknaþjónusta er niðurgreidd að nokkru leyti. Vegna biðtímans er rétt að taka með sér Evrópska sjúkratryggingarkortið.

Aðstæður fyrir barnafólk til að stunda nám í Danmörku eru góðar. Auðvelt er fá dagvist fyrir börn eldri en 15 mánaða, en allt tekur þó sinn tíma og ef barn hefur verið á dagvistarstofnun eða á biðlista á Íslandi er vert að hafa með sér gögn sem sýna það. Fylgið umsóknum fast eftir. Dagvistunargjald tekur mið af tekjum og námslán frá Íslandi hafa ekki áhrif.
Börn á skólaaldri þarf að tilkynna til viðkomandi hverfisskóla til að fá inngöngu. Í hverju hverfi eru tómstundaheimili (fritidshjem) þar sem börn geta dvalið utan skólatíma við alls kyns tómstundir. Gjald fyrir skólafrístund tekur mið af tekjum foreldra.

Danska skólakerfið
Bæklingur á ensku um danska skólakerfið.